Kök Hücre ile LYME Tedavisi
Son güncelleme:
Lyme hastalığı tedavisi, hastalığa yol açan Borrelia burgdorferi bakterisine yönelik antibiyotiklerle yapılır ve erken evrede hastaların büyük bölümü bu tedaviyle iyileşir. Tedaviye rağmen yorgunluk, ağrı ve zihinsel bulanıklığı süren hastalar için, halk arasında kronik Lyme denen bu tablonun yönetiminde değerlendirilen seçeneklerden biri kök hücre ile Lyme tedavisidir. Farklı hastalıklarda damar yoluyla mezenkimal kök hücre verilen çok sayıda klinik çalışma, uygulamanın güvenle yapılabildiğini gösteriyor. Gencell olarak kök hücre uygulamasını İstanbul'daki anlaşmalı, onaylı tıbbi merkezlerde, hastane koşullarında ve Bilim Konseyimizin kişiye özel değerlendirmesiyle planlıyoruz. Evet, Lyme hastalığının etkili bir tedavisi var: antibiyotikler. Kene ısırığıyla bulaşan bu enfeksiyonun tedavisi enfeksiyon hastalıkları uzmanı tarafından planlanır. Erken evrede ağızdan doksisiklin, amoksisilin ya da sefuroksim aksetil kullanılır; sinir sistemi veya kalp tutulumu gibi durumlarda seftriakson damar yoluyla verilebilir (IDSA/AAN/ACR kılavuzu, 2021). Hastalığın belirtilerini, evrelerini ve tanısını Lyme hastalığı nedir, belirtileri ve evreleri sayfamızda ayrıntısıyla anlattık. Tedavinin ilk günlerinde belirtiler kısa süreliğine şiddetlenebilir. Jarisch-Herxheimer reaksiyonu denen bu tablo, ölen bakterilerden açığa çıkan maddelere bağlıdır ve tedavinin işe yaramadığı anlamına gelmez. Tedavi edilmeyen enfeksiyon ise eklemlere, sinir sistemine ve kalbe yayılabilir; bu yüzden Lyme şüphesinde ilk adım her zaman hekime başvurmak ve antibiyotik tedavisini eksiksiz tamamlamaktır. Kök hücre uygulaması antibiyotik tedavisinin yerine geçmez; ancak tedavi tamamlandıktan sonra belirtileri süren hastalarda gündeme gelir. Halk arasında kronik Lyme olarak anılan tablonun tıp literatüründeki karşılığı Tedavi Sonrası Lyme Hastalığı Sendromu, kısaca PTLDS'dir. Doğrulanmış bir Lyme tanısı, tamamlanmış uygun antibiyotik tedavisi ve bunun ardından en az altı ay süren, günlük yaşamı etkileyen belirtiler bu tanının üç ayağıdır (Rebman ve Aucott, 2020). En sık görülen belirtiler dinlenmekle geçmeyen yorgunluk, yaygın kas ve eklem ağrısı, uyku bozukluğu ve bellek ile dikkatte güçlük, yani "beyin sisi" olarak tarif edilen tablodur. Johns Hopkins Lyme Hastalığı Araştırma Merkezi'nin prospektif çalışmasında, erken tanı konup zamanında tedavi edilen 234 hastanın %13,7'si PTLDS ölçütlerini karşıladı; Lyme geçirmemiş karşılaştırma grubunda bu oran %4,1'di (Aucott ve ark., 2022). PTLDS için bugün FDA onaylı bir ilaç tedavisi bulunmuyor; yaklaşım hastaya göre bireyselleştiriliyor. Uzatılmış antibiyotik kullanımı ise bu tabloda fayda göstermedi: Lyme'a bağlanan süren belirtileri olan 280 hastayla yapılan randomize, plasebo kontrollü bir çalışmada, iki haftalık damar yolu antibiyotiğin ardından 12 hafta daha antibiyotik alanlarla plasebo alanlar arasında yaşam kalitesi açısından fark bulunmadı (Berende ve ark., 2016). Destekleyici yaklaşımların gündeme geldiği yer tam olarak bu boşluktur. Aktif enfeksiyon sona ermiş olsa bile belirtilerin neden sürdüğü tam olarak aydınlatılmış değil. Johns Hopkins ekibinin derlemesi üç olası mekanizmayı öne çıkarıyor: bakteriye ait parçaların vücutta kalması, bağışıklık sisteminin iltihap ya da otoimmün yollarla dengesini kaybetmesi ve sinir ağlarındaki değişiklikler (Rebman ve Aucott, 2020). Bakteri kalıntılarına dair en çarpıcı veri eklemlerden geliyor. Lyme artriti olan hastalardan alınan 34 eklem sıvısı örneğinin 32'sinde, yani %94'ünde, bakterinin hücre duvarı bileşeni olan peptidoglikan saptandı; bu hastaların çoğu ağızdan ve damardan antibiyotik almıştı ve aynı örneklerde iltihap yapıcı sinyal molekülleri de bulundu (Jutras ve ark., 2019). Lyme artritinin yaklaşık %10'u ise uygun antibiyotik tedavisine rağmen sürebiliyor (Rebman ve Aucott, 2020). Sinir sistemi tarafında ise 12 PTLDS hastasıyla yapılan küçük bir görüntüleme çalışmasında, hastalar bir hafıza testi sırasında beynin ön bölümündeki beyaz cevheri sağlıklı gönüllülerden farklı biçimde kullandı; iki grup arasında yapısal bir fark ise bulunmadı (Marvel ve ark., 2022). Bulguların buluştuğu nokta, aktif enfeksiyon sona erse bile iltihabın ve bağışıklık yanıtının sürebilmesi. Hücresel yaklaşımlar tam da bu süreci hedefliyor. Enfeksiyon sonrası süren iltihapta hücresel yaklaşımlar arasında en çok incelenen hücre tipi mezenkimal kök hücredir (MSC). MSC'lerin araştırılan etkisi, tıptaki adıyla immünomodülasyondur: aşırı çalışan bağışıklık hücrelerini dengelerler ve bunu hem hücreler arası doğrudan temasla hem de salgıladıkları sinyal molekülleri ve küçük keseciklerle yaparlar (Alvites ve ark., 2022). PTLDS'de hedef, enfeksiyon sonrası süren iltihabın yatışması ve dokudaki onarım süreçlerinin desteklenmesidir. Kök hücreler Borrelia bakterisini hedeflemez; enfeksiyonun tedavisi antibiyotiğin işidir. Gencell'de Lyme için göbek kordonu kanından elde edilen allojenik mezenkimal kök hücreleri kullanıyoruz; yani hücreler, taramalardan geçmiş sağlıklı vericilerden geliyor, hastanın kendi hücreleri kullanılmıyor. Hücreler damar yoluyla (intravenöz) veriliyor; nörolojik tutulumu olan hastalarda Bilim Konseyimiz omurilik kanalına uygulamayı (intratekal) da değerlendirebiliyor. Kanıt düzeyini açıkça bilmenizi isteriz. MSC'lerin bağışıklık üzerindeki etkisi ve damar yoluyla uygulamanın güvenliği geniş bir literatüre dayanıyor. Lyme ve PTLDS'de kök hücre uygulamasını değerlendiren yayımlanmış kontrollü bir insan klinik çalışması henüz yok, bu alan erken aşamada. Hastalarımızda olumlu gözlemlerimiz var; bu bilgiler kendi tedavi süreçlerimizden geliyor. Kimse size kesin iyileşme garantisi veremez. Bu tip söylemlerde bulunanlara güvenmeyin. Bilim Konseyimizdeki uzman hekimlerimizin ifadesiyle: "Enfeksiyon sonrası süren belirtilerde hücresel tedaviye, bakterinin geride bıraktığı bağışıklık dengesizliğini yatıştırmayı ve bedenin kendi onarım süreçlerini yeniden harekete geçirmeyi hedefleyen bir yaklaşım olarak bakıyoruz. Deneyimlerimizde gördüğümüz değişim anlık değil; kademeli ilerleyen ve kalıcı olmaya yönelen bir toparlanma süreci." Kök hücre ile Lyme tedavisini İstanbul'daki anlaşmalı, onaylı tıbbi merkezlerde, hastane koşullarında uyguluyoruz. Süreç dört adımda ilerliyor. Değerlendirme, tanınızı ve bugünkü durumunuzu gösteren belgelerle başlıyor. Bu aşamada merkeze gelmenize gerek yok; belgelerinizi ve istenen kısa video kayıtlarını bize göndermeniz yeterli. İstediğimiz belgeler şunlar: Belgeler tamamlandığında adınıza bir medikal dosya açılıyor ve farklı uzmanlık alanlarından hekimlerin yer aldığı Bilim Konseyimize sunuluyor. Konsey, tedavinin sizin için uygun olup olmadığına dosyanın bütününe bakarak karar veriyor; uygun bulunmadığınızda gerekçesini sizinle açıkça paylaşıyoruz. Dosyanız uygun bulunursa sizinle ya da yakınınızla online görüntülü bir görüşme planlıyoruz; hastalığınızın seyrini, tedaviden neler beklenebileceğini ve sürecin adımlarını bu görüşmede açıkça konuşuyoruz. Konsey sizi uygun bulursa kişiye özel bir protokol hazırlanıyor: uygulanacak hücre miktarı, uygulama yolu ve seans sayısı bu aşamada netleşiyor, maliyet de bu protokole göre belirlenip size bildiriliyor. T.C. vatandaşı hastalarımızda onamlar tamamlandıktan sonra dosyanız kök hücre uygulama izni için Sağlık Bakanlığı'na gönderiliyor ve tedavi takviminiz Bakanlık onayının ardından kesinleşiyor. T.C. vatandaşı olmayan hastalarımızda Sağlık Bakanlığı'nın hasta bazlı onay süreci zorunluluğu yoktur; tıbbi öykü formlarınız doldurulup bilgilendirilmiş onamınız alındıktan sonra tedavi takviminiz planlanıyor. Uygulamadan önce ilgili branş uzmanları sizi ayrıntılı olarak muayene ediyor ve son değerlendirmeyi yapıyor. Güncel protokolümüzde kök hücre ile Lyme tedavisi, 21 gün arayla toplam üç seans olarak planlanıyor ve her seans için hastanede bir gece kalıyorsunuz. Hücreler hastane koşullarında ve gözlem altında veriliyor; uygulama öncesinde rutin kontroller yapılıyor. Her seansta verilecek hücre miktarını genel durumunuza göre Bilim Konseyimiz belirliyor. Sonrasındaki değişimi klinik muayene ve belirtilerinizin seyriyle, sizi izleyen hekimin gözlemlerini de hesaba katarak değerlendiriyoruz. Hiç fayda görülmeme ihtimalini de tedavi başlamadan sizinle açıkça konuşuyoruz. Kök hücre ile Lyme tedavisi, Lyme tanısı hekim tarafından doğrulanmış, önerilen antibiyotik tedavisini tamamlamış ve buna rağmen belirtileri altı aydan uzun süredir devam eden hastalarda, yani PTLDS profilinde değerlendirilir. Uygunluk kararı her hasta için ayrı verilir. Tanısı henüz doğrulanmamış biri için ilk adım enfeksiyon hastalıkları uzmanına başvurmaktır, çünkü kök hücre uygulaması tanı koymaz. Aktif enfeksiyon evresindeki bir hastanın da önce antibiyotik tedavisini tamamlaması gerekir. Eşlik eden akut bir enfeksiyon varsa ya da kan değerlerinde enfeksiyona işaret eden bir anormallik görülürse uygulama ertelenir; tedavi tamamlanıp değerler normale döndükten sonra yeniden planlanır. Tablo, hücresel tedavinin katkı sağlayabileceği evreyi aşmışsa Bilim Konseyimiz, sizi maddi ve manevi olarak yıpratmamak için standart tedavi protokolünü onaylamaz. Bu durumda bile hasta ve ailesi tablonun ciddiyetini ve olası riskleri anlayıp kabul ederse, yakınmaları hafifletmeye yönelik (palyatif) ya da deneme amaçlı bir protokol birlikte değerlendirilebilir. Böyle bir protokolde hedef iyileşme değildir; ne beklenebileceğini ve riskleri başlamadan önce sizinle açıkça konuşuruz. Hekiminizin verdiği ilaçları onun onayı olmadan bırakmayın. Kök hücre ile Lyme tedavisinin fiyatı, Bilim Konseyimizin sizin için belirlediği protokole göre netleşir; bu yüzden dosyanızı görmeden rakam vermiyoruz. Fiyatı belirleyen başlıca unsurlar uygulanacak hücre miktarı, seans sayısı ve uygulama yoludur. Protokol netleştiğinde maliyetin bütün kalemlerini sizinle açıkça paylaşıyoruz; süreç içinde önceden konuşulmamış, sonradan çıkan bir ücret olmuyor. Kök hücre tedavileri SGK ve özel sağlık sigortaları tarafından karşılanmıyor. Damar yoluyla mezenkimal kök hücre verilen 55 randomize kontrollü çalışmayı ve 2.696 hastayı birleştiren bir meta-analizde artış görülen tek risk ateşti; enfeksiyon, pıhtı, ölüm veya kanser riskinde kontrol gruplarına göre artış görülmedi (Thompson ve ark., 2020). Bu çalışmalar farklı hastalıklarda yapıldı; Lyme'a özgü uzun dönem güvenlik verisi henüz yok. Her girişimsel işlem gibi bu uygulama da dikkat gerektirir. Hücrelerin hazırlanması ve verilmesi steril, denetimli koşullar ister; uluslararası ölçüt GMP standardıdır. Omurilik kanalına yapılan (intratekal) uygulama ayrı bir işlemdir ve yalnızca Bilim Konseyi uygun gördüğünde, hastane koşullarında planlanır. Hangi merkezde olursa olsun, uygulamanın uzman hekim gözetiminde yapılıp yapılmadığını ve hücrelerin nerede, hangi koşullarda hazırlandığını sormanızı öneririz. Erken evrede uygun antibiyotik tedavisi alan hastaların büyük bölümü iyileşir. Bir bölümünde ise tedaviden sonra belirtiler sürer; bu tabloya PTLDS denir. Johns Hopkins'in prospektif çalışmasında erken tanı konup zamanında tedavi edilen hastaların %13,7'si PTLDS ölçütlerini karşıladı. PTLDS için bugün FDA onaylı bir ilaç tedavisi bulunmuyor ve yaklaşım kişiye göre planlanıyor. Halk arasında kronik Lyme denen tablonun literatürdeki karşılığı PTLDS'dir. Yaklaşım belirtilere yöneliktir: ağrı yönetimi, uyku ve enerji düzeninin desteklenmesi gibi. Uzatılmış antibiyotik kullanımının bu tabloda fayda sağladığı plasebo kontrollü çalışmalarda gösterilemedi. Kök hücre uygulaması, bu tabloda destekleyici bir seçenek olarak değerlendirilir. Hayır. Lyme hastalığının birincil tedavisi antibiyotiktir ve enfeksiyon hastalıkları uzmanı tarafından planlanır. Kök hücre uygulaması bakteriyi hedeflemez; antibiyotik tedavisi tamamlandıktan sonra süren iltihap ve belirtiler için değerlendirilir. Lyme tanısı doğrulanmış, antibiyotik tedavisini tamamlamış ve belirtileri altı aydan uzun süredir devam eden hastalarda değerlendirilir. Karar, belgeleriniz incelendikten sonra Bilim Konseyimiz tarafından verilir. Güncel protokolümüzde uygulama 21 gün arayla üç seans olarak planlanıyor ve her seans için hastanede bir gece kalınıyor. Her seansta verilecek hücre miktarı ve uygulama yolu, Bilim Konseyimizin sizin için hazırladığı protokolle belirlenir. Damar yoluyla mezenkimal kök hücre verilen çalışmaları birleştiren bir meta-analizde, kontrol gruplarına göre yalnızca ateş riskinde artış görüldü; enfeksiyon, ölüm veya kanser riskinde artış saptanmadı. Lyme'a özgü uzun dönem veri henüz yok. Uygulamanın uzman hekim gözetiminde ve steril, denetimli koşullarda yapılması gerekir. Lyme hastalığı çok nadiren ölümcüldür. Kalp tutulumu tanı konmuş vakalarda nadir görülür ve uygun antibiyotik tedavisiyle genellikle hızla düzelir; ancak tedavi edilmediğinde nadiren ciddi ritim bozukluklarına yol açabilir (CDC, 2013). Tedavi edilmeyen enfeksiyon haftalar ve aylar içinde yayılabilir. Eklemlerde ağrı ve şişlik, yüz felci, beyin zarı iltihabı ve kalp ritim bozuklukları görülebilir. Bu nedenle Lyme şüphesinde erken hekim başvurusu önemlidir. Uygulamalarımız İstanbul'daki anlaşmalı, onaylı tıbbi merkezlerde, hastane koşullarında yapılıyor. T.C. vatandaşı hastalarımızda tedavi, Bilim Konseyimizin değerlendirmesi ve Sağlık Bakanlığı onayının ardından başlıyor; T.C. vatandaşı olmayan hastalarımız için hasta bazlı Bakanlık onayı zorunluluğu yoktur. Hayır. Kök hücre tedavileri SGK ve özel sağlık sigortaları tarafından karşılanmıyor. Maliyet, Bilim Konseyimizin belirlediği protokole göre netleşir ve size tüm kalemleriyle bildirilir; sonradan çıkan bir ücret olmaz. Canlı sohbet veya iletişim formundan bize yazmanız yeterli. İlk adımda tanı ve tedavi belgelerinizi istiyoruz; dosyanız Bilim Konseyimizde değerlendirildikten sonra size uygunluk kararını ve gerekçesini bildiriyoruz. Uygun bulunursanız süreci online bir görüşmede ayrıntısıyla konuşuyoruz.Lyme Hastalığının Tedavisi Var mı?
Tedaviye Rağmen Geçmeyen Belirtiler: Kronik Lyme (PTLDS) Nedir?
Belirtiler Neden Devam Eder?
Kök Hücre ile Lyme Tedavisi Nasıl Etki Eder?
Kök Hücre ile Lyme Tedavisi Hangi Hastanelerde ve Nasıl Yapılıyor?
1. Adım: Tıbbi Dosya ve Tetkikler
Belge Ne gösterir Serolojik test raporları (ELISA, Western Blot vb.) Lyme tanısının doğrulanması ve güncel antikor durumu İlgili branş raporları (nöroloji, romatoloji) Eklem, sinir sistemi veya kalp tutulumunun güncel durumu Şikâyet özeti Yorgunluk, ağrı ve nörolojik belirtilerin şiddeti ve süresi 2. Adım: Bilim Konseyi Değerlendirmesi
3. Adım: Kişiye Özel Protokol ve Bakanlık Onayı
4. Adım: Uygulama ve Takip
Kök Hücre ile Lyme Tedavisi Kimlere Uygulanır?
Kök Hücre ile Lyme Tedavisi Fiyatı Neye Göre Belirlenir?
Kök Hücre ile Lyme Tedavisi Güvenli mi?
Sıkça Sorulan Sorular
Lyme hastalığı iyileşir mi, tamamen geçer mi?
Kronik Lyme hastalığının tedavisi nedir?
Kök hücre antibiyotiğin yerine geçer mi?
Kök hücre tedavisi hangi durumlarda yapılır?
Kök hücre tedavisi kaç seans sürer?
Kök hücre tedavisi tehlikeli midir?
Lyme hastalığı ölümcül müdür?
Lyme hastalığı tedavi edilmezse ne olur?
Kök hücre ile Lyme tedavisi nerede uygulanıyor?
Tedavi SGK kapsamında mı?
Süreç nasıl başlar?
Kaynakça